جورج جرداق (مترجم: خسروشاهى)
2078
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى)
« كوجيه » مستشرق هلندى نيز همين عقيده را دارد . او مىگويد : « منشأ پيدايش حركت اسلامى ، دين است لكن قبايل عرب و مردم مكه و مدينه ، در درجه اول به خاطر علل اقتصادى و اجتماعى به آن روى آوردند . » كايتانى ، مستشرق ايتاليايى نيز بر همين عقيده است . باز هم جوزى ، به منظور اثبات و تاكيد بر اينكه هنگام پيدايش نهضت اسلام ، جنبه اقتصادى بر ديگر جنبهها غلبه داشته است و پيامبر كوشش مىكرده كه دشواريهاى اقتصادى و اجتماعى و بهنحوى درخور و شايسته انسانيت اصلاح كند ، مىگويد : « مردم مكه و مدينه ، دريافتند كه منشأ ثروت و قدرت آنها تجارت است . از اين رو چنان به تجارت روى آوردند كه از كارهاى ديگر باز ماندند . مكه و مدينه ، دو شهر تجارتى بود كه اهالى آن جز به گردآورى مال از راههاى مشروع و غيرمشروع ، به چيز ديگرى نمىانديشيدند . در اين باره ، مراجعه به قرآن مجيد ، جنبش تجارتى مكه و جدّيت اهالى آن را روشن مىسازد كه تلاش آنها را در راه تجارت و ساير كارهاى مالى و تأثيرى كه بر افكار و گفتار پيامبر ، در آغاز دعوت و در همهء دوران زندگيش داشته است ، به خوبى نشان مىدهد . كسانى كه سرگرم تجارت و دادوستد نبودهاند ، تعداد كمى بودهاند . علاقهء مردم به تجارت و داد و ستد و گردش در بازار مكه ، براى اطلاع از نرخ اجناس و نرخ پولها ، بهقدرى شديد بود كه حتى بعضى از كسانى كه همراه پيامبر به مدينه مهاجرت كرده بودند ، گاهى او را در حال نماز رها مىكردند و بر سر راهها مىرفتند تا از وضع كاروانهاى تجارتى و نرخ اجناس اطلاعاتى به دست آورند . برخى از مهاجرين به منظور رقابت و مزاحمت دشمنان